Ciekawy

Geologia płaskowyżu tybetańskiego

Geologia płaskowyżu tybetańskiego


We are searching data for your request:

Forums and discussions:
Manuals and reference books:
Data from registers:
Wait the end of the search in all databases.
Upon completion, a link will appear to access the found materials.

Płaskowyż Tybetański to ogromna kraina o wielkości około 3500 na 1500 kilometrów, której wysokość wynosi średnio ponad 5000 metrów. Jego południowa krawędź, kompleks Himalaya-Karakoram, zawiera nie tylko Mount Everest i wszystkie 13 innych szczytów wyższych niż 8000 metrów, ale setki 7000 metrów szczytów, z których każdy jest wyższy niż gdziekolwiek indziej na Ziemi.

Płaskowyż Tybetański to dziś nie tylko największy i najwyższy obszar na świecie; może być największy i najwyższy w całej historii geologicznej. Jest tak, ponieważ zestaw wydarzeń, które go utworzyły, wydaje się wyjątkowy: zderzenie dwóch płyt lądowych z pełną prędkością.

Podnoszenie płaskowyżu tybetańskiego

Prawie 100 milionów lat temu Indie rozpadły się z Afryki, gdy rozpadł się superkontynent Gondwanaland. Stamtąd płyta indyjska przemieszczała się na północ z prędkością około 150 milimetrów rocznie - znacznie szybciej niż jakakolwiek inna płyta porusza się dzisiaj.

Płyta indyjska poruszała się tak szybko, ponieważ była wyciągana z północy, gdy zimna, gęsta skorupa oceaniczna, tworząca tę część, była subdukowana pod płytę azjatycką. Gdy zaczniesz subdukować tego rodzaju skorupę, chce szybko zatonąć (zobacz jej współczesny ruch na tej mapie). W przypadku Indii to „przyciąganie płyty” było wyjątkowo silne.

Innym powodem może być „wypychanie grzbietu” z drugiej krawędzi płyty, gdzie powstaje nowa, gorąca skorupa. Nowa skorupa stoi wyżej niż stara skorupa oceaniczna, a różnica wysokości powoduje spadek nachylenia. W przypadku Indii płaszcz pod Gondwanalandem mógł być szczególnie gorący, a grzbiet naciskał również mocniej niż zwykle.

Około 55 milionów lat temu Indie zaczęły orać bezpośrednio na kontynent azjatycki. Teraz, gdy spotykają się dwa kontynenty, żaden z nich nie może być podporządkowany drugiemu. Skały kontynentalne są zbyt lekkie. Zamiast tego gromadzą się. Skorupa kontynentalna pod płaskowyżem tybetańskim jest najgrubsza na Ziemi, średnio około 70 kilometrów i miejscami 100 kilometrów.

Płaskowyż Tybetański jest naturalnym laboratorium do badania zachowania skorupy w ekstremalnych warunkach tektoniki płyt. Na przykład płyta indyjska przepchnęła ponad 2000 kilometrów w kierunku Azji i nadal porusza się na północ z dobrym zacięciem. Co dzieje się w tej strefie kolizji?

Konsekwencje super grubej skorupy

Ponieważ skorupa płaskowyżu tybetańskiego jest dwa razy większa od swojej normalnej grubości, ta masa lekkiej skały jest o kilka kilometrów wyższa od średniej dzięki zwykłej pływalności i innym mechanizmom.

Pamiętaj, że skały granitowe kontynentów zatrzymują uran i potas, które są „niekompatybilnymi” pierwiastkami promieniotwórczymi wytwarzającymi ciepło, które nie mieszają się w płaszczu poniżej. Zatem gruba skorupa płaskowyżu tybetańskiego jest niezwykle gorąca. Ciepło to rozszerza skały i pomaga płaskowyżu unosić się jeszcze wyżej.

Innym rezultatem jest to, że płaskowyż jest raczej płaski. Głębsza skorupa wydaje się być tak gorąca i miękka, że ​​łatwo przepływa, pozostawiając powierzchnię powyżej poziomu. Istnieją dowody na to, że skorupa topi się od razu, co jest niezwykłe, ponieważ wysokie ciśnienie zapobiega topnieniu skał.

Akcja na krawędziach, edukacja na środku

Na północnej stronie płaskowyżu tybetańskiego, gdzie zderzenie kontynentalne sięga najdalej, skorupa jest odsunięta na wschód. Właśnie dlatego podczas wielkich trzęsień ziemi zdarzają się uderzenia, takie jak z winy San Andreas w Kalifornii, a nie trzęsienia ziemi, takie jak po południowej stronie płaskowyżu. Ten rodzaj deformacji zachodzi tutaj na wyjątkowo dużą skalę.

Południowy kraniec jest dramatyczną strefą podkopów, w której klin skał kontynentalnych jest wbity w Himalaje na głębokość ponad 200 kilometrów. Gdy płyta indyjska jest pochylona, ​​strona azjatycka zostaje wypchnięta w najwyższe góry na Ziemi. Wciąż rosną około 3 milimetrów rocznie.

Grawitacja popycha góry w dół, gdy głęboko subdukowane skały pchają się w górę, a skorupa reaguje na różne sposoby. W środkowych warstwach skorupa rozprzestrzenia się na boki wzdłuż dużych uskoków, takich jak mokra ryba w stosie, odsłaniając głęboko osadzone skały. Na szczycie, gdzie skały są lite i kruche, osuwiska i erozja atakują wysokości.

Himalaje są tak wysokie, a monsunowe opady deszczu tak wielkie, że erozja jest okrutną siłą. Niektóre z największych rzek na świecie przenoszą osady himalajskie do mórz otaczających Indie, tworząc największe na świecie stosy brudu wśród fanów łodzi podwodnych.

Powstania z głębin

Cała ta aktywność niezwykle szybko wydobywa głębokie skały na powierzchnię. Niektóre z nich zostały zakopane głębiej niż 100 kilometrów, ale zostały odkryte wystarczająco szybko, aby zachować rzadkie metastabilne minerały, takie jak diamenty i koesyt (kwarc wysokociśnieniowy). Korpusy granitu uformowane w skorupie na kilkadziesiąt kilometrów zostały odsłonięte po zaledwie dwóch milionach lat.

Najbardziej ekstremalnymi miejscami na Płaskowyżu Tybetańskim są jego wschodnie i zachodnie krańce - lub składnie - gdzie pasy górskie są wygięte prawie dwukrotnie. Geometria zderzenia koncentruje tam erozję, w postaci rzeki Indus w zachodniej składni i Yarlung Zangbo we wschodniej składni. Te dwa potężne strumienie usunęły prawie 20 kilometrów skorupy w ciągu ostatnich trzech milionów lat.

Skórka pod spodem reaguje na to odrywanie, przepływając w górę i topiąc się. W ten sposób powstają duże kompleksy górskie w składniach himalajskich - Nanga Parbat na zachodzie i Namche Barwa na wschodzie, który rośnie o 30 milimetrów rocznie. Niedawny artykuł porównał te dwa składniowe zmiany do wybrzuszeń w ludzkich naczyniach krwionośnych - „tętniakach tektonicznych”. Te przykłady sprzężenia zwrotnego między erozją, wzrostem a kolizją kontynentalną mogą być najwspanialszym cudem płaskowyżu tybetańskiego.


Obejrzyj wideo: Pod topniejącą wieczną zmarzliną znajdują się ogromne ilości toksycznej rtęci! (Czerwiec 2022).


Uwagi:

  1. Ridwan

    Moim zdaniem popełniasz błąd. Napisz do mnie na PM, porozmawiamy.

  2. Roman

    And that everyone is silent? For me personally, this article caused a storm of emotions ... Let's talk.

  3. Lippi

    Strongly agree with the previous post

  4. Mole

    You have hit the mark. Thought good, it agree with you.

  5. Tojat

    Właśnie to, czego potrzebujesz. Ciekawy temat, wezmę udział. Wiem, że razem możemy dojść do właściwej odpowiedzi.



Napisać wiadomość